Nauka 16 stycznia 2013, 20:28

Kazimierz Ajdukiewicz. Życiorys twórcy definicji dowodu, wynikania i twierdzenia

Kazimierz Ajdukiewicz przyszedł na świat 12 grudnia 1890 r. w Tarnopolu, w rodzinie zamożnych urzędników – Bronisława Ajdukiewicza i Magdaleny Gartner. Gdy skończył szkołę powszechną w Krakowie, rodzina przeniosła się do Lwowa, gdzie w 1908 roku zdał egzamin dojrzałości w gimnazjum.

Kazimierz Ajdukiewicz

Kazimierz Ajdukiewicz

W tym samym roku wstąpił na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu im. Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie pobierał nauki od Jana Łukasiewicza i Kazimierza Twardowskiego. Pod kierunkiem tego drugiego napisał pracę pt. „O stosunku aprioryzmu przestrzeni u Kanta do kwestii genezy wyobrażenia przestrzeni”, za którą otrzymał w 1912 r. doktorat. W 1913 r. zdał egzamin państwowy na nauczyciela matematyki w szkole średniej, jednak postanowił kontynuować studia filozoficzne na Uniwersytecie w Getyndze, gdzie był słuchaczem m.in. Edmunda Husserla, Adolfa Reinacha, Leondarda Nelsona czy Davida Hilberta.

Po wybuchu I wojny światowej walczył w armii austriackiej, w 1915 r. służąc na froncie włoskim uratował żołnierzy wyprowadzając ich ze schronu pełnego gazu bojowego. Z ten czyn został uhonorowany Srebrną Oznaką Waleczności. Po upadku monarchii austriackiej służył w wojsku polskim – objął dowództwo baterii wojska polskiego w Krakowie. W 1918 r. rozpoczął pisanie pracy habilitacyjnej pt. „Z metodologii nauk dedukcyjnych”, którą obronił w 1921 r. na Uniwersytecie Warszawskim. W pracy tej wyraźnie widać wpływ nauk Davida Hilberta, co ciekawe była zupełnie inna niż doktorat.

Kazimierz Ajdukiewicz w 1920 r. poślubił córkę Kazimierza Twardowskiego, Marię, będącą z wykształcenia filologiem klasycznym. Miał z nią później syna i córkę. Od lipca do listopada 1920 brał udział jako ochotnik w wojnie polsko-bolszewickiej. Karierę wojskową zakończył w stopniu kapitana artylerii.

Kazimierz Ajdukiewicz

Kazimierz Ajdukiewicz

W 1922 r. uzyskał stanowisko docenta Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, w 1925 r. otrzymał powołanie na Katedrę Filozofii na Uniwersytecie Warszawskim, którego profesorem zwyczajnym został w 1934 roku. Uczestniczył w międzynarodowych kongresach filozoficznych w 1930 r. w Oxfordzie, w 1934 r. w Pradze oraz w 1935 r. w Paryżu.

Po wybuchu drugiej wojny światowej wykładał psychologię na Akademii Medycznej we Lwowie. Po wkroczeniu do miasta armii niemieckiej i uniknięciu śmierci w masakrze profesury lwowskiej, rozpoczął pracę księgowego w Rzeźni Miejskiej. Jednocześnie prowadził tajne komplety dla młodzieży szkolnej.

Po zakończeniu wojny, objął katedrę Logiki na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, której to uczelni został w 1951 r. rektorem. Następnie przeniósł się do Warszawy, gdzie w 1956 r. utworzył Zakład Logiki IFiS Polskiej Akademii Nauk, którym kierował do 1961 r. Był także członkiem komitetu redakcyjnego kwartalnika „Logique et Analyse”, wiceprzewodniczącym Sekcji Logiki, Metodologii i Filozofii Nauki Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauk, członkiem zwyczajnym Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego i Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk oraz pełnił funkcję przewodniczącego Warszawskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. Szesnaście lat redagował „Studia Philosophica” (wspólnie z Kazimierzem Twardowskim i Romanem Ingardenem), współzakładał pismo „Studia Logica”. W 1954 r. został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1962 r. otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu w Clermont-Ferrand. Zmarł 12 kwietnia 1963 roku w Warszawie.

"Język i poznanie" Kazimierza Ajdukiewicza

„Język i poznanie” Kazimierza Ajdukiewicza

Ajdukiewicz jest autorem takich prac jak między innymi: „Główne zasady metodologii nauk i logiki formalnej” (1928), „O znaczeniu wyrażeń” (1931), „Logiczne podstawy nauczania, Obraz świata i aparatura pojęciowa” (1934), „Propedeutyka filozofii” (1938), „Epistemologia i semantyka” (1948), „Zagadnienia i kierunki filozofii” (1949), „Zarys logiki” (1952), „Zagadnienia empiryzmu a koncepcja znaczenia” (1964), czy „Logika pragmatyczna” (1965). Wspólnie z żoną Marią przełożył „Medytacje o pierwszej filozofii” Kartezjusza.

Kazimierz Ajdukiewicz pozostaje jednym z najważniejszych logików polskich. Jest autorem nowoczesnych definicji dowodu, wynikania i twierdzenia. Interesował się przede wszystkim semantyką, składnią logiczną, epistemologią i ogólną metodologią nauk, ale także sprawami dotyczącymi istnienia, czasu, przestrzeni.

Jeśli podoba Ci się ten artykuł i chcesz odwiedzać nas częściej, udostępnij go na Facebooku, skomentuj oraz polub nasz portal, by otrzymywać więcej treści, które mogą Cię zainteresować: