Kultura,Publicystyka 13 stycznia 2013, 13:52

Kanadyjskie multikulti, czyli interkulturalizm w Quebeku

Każde liberalne społeczeństwo imigracyjne musi się mierzyć z napięciem związanym z różnicami kulturowymi i utrzymaniem ciągłości społecznej. Od 1970 roku wielokulturowość Kanady byłą odpowiedzią na pytanie, w jaki sposób zintegrować nowych mieszkańców. Ramy kanadyjskiej polityki zarządzania integracją są rezultatem procesu negocjacji.

Quebec, rys. Sémhur

Quebec, rys. Sémhur

Polityka ta, poza Quebekiem, odniosła sukcesy. Quebec ze względu na  swój status, odrębnego narodu w Kanadzie, miał prawo wybrać własną politykę imigracyjną, został upoważniony do opracowywania własnych metod integracji, które są znane jako „interkulturalizm”.

Quebecki interkulturalizm przez większość czasu istniał jako odrębny model integracji. W pierwszych latach XXI wieku na dobre rozpoczął się kryzys kulturowości. Na wokandę Sądu Najwyższego Kanady trafiały sprawy dotyczące prawa uczniów do noszenia kirpana, uroczystego noża sikhów. W 2004 roku Sąd w Quebeku zdecydował, że​​ lokalna komisja szkolna miała uzasadnione podstawy zakazując wnoszenia do szkoły noży, także rytualnych, ze względu na bezpieczeństwo uczniów. Sąd Najwyższy Kanady unieważnił decyzję sądu co wywołało w społeczeństwie konsternację.

Montreal, fot. Gjm130

Montreal, fot. Gjm130

Po decyzji dotyczącej kirpana podobne sprawy zaczęły się mnożyć. Grupa ortodoksyjnych Żydów z Montrealu zażądała,  aby okna miejscowej siłowni, które wychodzą na tę samą aleję co synagoga, były wykonane ze szkła matowego, co miało zasłaniać ćwiczące na niej kobiety. Miały one zasłonić ćwiczące na niej kobiety („Synagogue’s complaints prompt gym”, 2006).

Pojawiały się również kontrowersje dotyczące m.in. wyłączenia mężczyzn z zajęć prenatalnych w wieloetnicznej dzielnicy, ponieważ imigrantki w klasie mogłyby się poczuć nieswojo (Bouchard & Taylor, 2008; Potvin, Tremblay, Audet, & Martin, 2008)1.

W lutym 2007 roku w obliczu burzy, która rozpętała w mediach oraz silnej presji politycznej, ustanowione publiczną komisję racjonalnego przystosowania na czele z historykiem Gérardem Bouchardem i filozofem Charlesem Taylorem. Komisja Bouchard-Taylor miała podsumować racjonalne praktyki usprawniające różne sektory życia publicznego, a także poddać ocenie opinii publicznej opracowany zbiór zaleceń w sprawie integracji. Latem 2007 roku komisja rozpoczęła publiczne konsultacje za pośrednictwem telewizji w całej prowincji, a w maju 2008 roku wydała swój raport końcowy: „Building the Future: A Time for Reconciliation.”2

Quebec, fot. Burns

Quebec, fot. Burns

W swoim raporcie Bouchard i Taylor (2008) definiują  najważniejsze aspekty interkulturalizmu: silny nacisk na wartości kulturowej interakcji i orientację w kierunku integracji w ramach widocznych podobieństw w swoich kulturach. W rzeczywistości raport stał się impulsem do rozwoju polityki interkulturalizmu i wdrożono ją niejako w opozycji do federalnej polityki wielokulturowości.

„Wielokulturowość” jest na ogół niepoprawnym sformułowaniem w Quebecu, niemalże obelgą. Nie ze względu na to, że mieszkańcy Quebeku są w pewien szczególny sposób ksenofobiczni ale, w przeciwieństwie do Europy i do pozostałej części Kanady, są sceptycznie nastawieni do polityki wielokulturowości, która jest w Quebecu odbierana jako zachęcanie grup imigrantów do izolacjonizmu. W ten sposób paradoksalnie wprowadza zniechęcanie do integracji. Wielokulturowość uznaje się tam za zamach na odrębność prowincji i daje mieszkańcom prowincji podstawy do poszukiwania większej politycznej autonomii.

Wielokulturowość i interkulturalizm mogą mieć więcej wspólnego niż niektórzy naukowcy i politycy w Quebeku uznają (Bouchard, 2010; Kymlicka, 2001)3. Will Kymlicka, teoretyk wielokulturowości zwraca uwagę, że interkulturalizm ma swój początek w zwracaniu uwagi na niektóre z ograniczeń w polityce wielokulturowości. Na przykład krytycy w Quebeku zawsze twierdzili, że wielokulturowość jest próbą wyeliminowania nacjonalizmu z koncepcji narodu, co spowoduje brak tożsamości narodowej Kanadyjczyków. Wzrost obaw w Kanadzie  związanych z brakiem spójności społecznej, interkulturowej wymiany i poszukiwania zbiorowej tożsamości doprowadził do ewolucji wielokulturowości w jego pierwotnej formie, a także  do erozji pewnych różnic między interkulturalizmem i wielokulturowością. W uznaniu tej zbieżności, prezentacja interkulturowości rozpoczyna się od wyjaśnienia  podobieństw wielokulturowości i interkulturalizmu.

Flaga Qubeku, fot. Makaristos

Flaga Qubeku, fot. Makaristos

Głównym celem społecznym obu tych polityk jest promowanie integracji zamiast asymilacji. Obie polityki prowadzą finansowe kampanie wsparcia oraz inne środki pomocowe na zmniejszanie rasizmu przy jednoczesnym zwiększaniu świadomości międzykulturowej i akceptacji. Interkulturalizm i wielokulturowość bazują na podstawowych podstawach prawnych określonych przez Konstytucję, Kartę Praw i Wolności oraz poszanowaniu praw jednostki, równości płci i wspólnym języku.

Podstawową różnicą między tymi dwoma filozofiami jest fakt, że interkulturalizm opiera integrację nowych obywateli na dynamicznym, otwartym procesie przekształcania się wspólnej kultury poprzez kontakt z międzykulturowy. W celu ułatwienia tej współpracy interkulturalizm proponuje trzy kluczowe elementy, których wielokulturowość nie posiada: dialog, socjologiczną asymetrię i moralny kontrakt.

Toronto, fot. chensiyuan

Toronto, fot. chensiyuan

Wyższość polityki interkulturalizmu potwierdza fakt, że starsi Kanadyjczycy nie są do końca przekonanie, czy wielokulturowość w ich prowincji spełnia swoją funkcję. Aż 50 proc. mieszkańców Kanady powyżej 65 roku życia uważa politykę wielokulturowości za całkowicie negatywną. 43 proc. z nich uważa, że system ten nie powinien być używany w innych krajach aby zapobiec walkom na tle etnicznym czy religijnym. Ta sama grupa wiekowa twierdzi, że imigranci pochodzący z innych kultur, religii czy ras nie integrują się ze społeczeństwem kanadyjskim, dodatkowo nie akceptują różnic kulturowych czy religijnych które zastają w Kanadzie[4].

Interkulturalizm to filozofia doceniająca walory wszystkich kultur  w ramach powszechnych praw człowieka.  Sprzyja wymianom między grupami kulturowymi  w społeczeństwie. Różne państwa mają politykę międzykulturową, której celem jest zachęcenie do socjalizacji obywateli o różnym pochodzeniu.  Interkulturalizm wymaga otwartości na obcowanie z inną kulturą. Gdy człowiek jest eksponowany na elementy innej kultury, aby ją zrozumieć porównuje ją do swojej własnej. Zatem dzięki interkulturalizmowi rodzi się dialog, w celu wyszukiwania podobieństw między elementami własnej kultury i  kultury innych.  Interkulturalizm to spajanie kultur poprzez podobieństwa.

 Aleksandra Mackiewicz

1, 2, 3 David I. Waddington, Bruce Maxwell, Kevin McDonough, Andrée-Anne Cormier, Marina Schwimmer “Interculturalism in Practice: Québec’s New Ethics and Religious Culture Curriculum and the Bouchard-Taylor Report on Reasonable Accommodation”
4 The Mosaic Institute, “Younger Canadians Believe Multiculturalism Works; Older Canadians, Not So Sure“ April 24, 2012/Toronto, ON.
Jeśli podoba Ci się ten artykuł i chcesz odwiedzać nas częściej, udostępnij go na Facebooku, skomentuj oraz polub nasz portal, by otrzymywać więcej treści, które mogą Cię zainteresować: