Ciekawostki 8 grudnia 2012, 18:35

Jak handlowano Alaską

Górzyste tereny Alaski należą do Stanów Zjednoczonych od 1867 roku, w którym zostały odkupione od cara Imperium Rosyjskiego za ponad 7 milionów dolarów. Wtedy, na trzydzieści lat przed początkiem wielkiej gorączki złota nikt nie wiedział jeszcze, jak dobry interes ubili Amerykanie.

Alaska, fot. Steve Deger

Alaska, fot. Steve Deger

Górzyste tereny Alaski znajdują się w północno–zachodniej części Ameryki Północnej. Stan od wschodu graniczy jedynie z Kanadą, nie łącząc się terytorialnie z główną częścią USA. Zachodnie wybrzeża stanu oblewane są przez wody Cieśniny Beringa, stanowiącej naturalną granicę z terytorium Federacji Rosyjskiej.

Rosyjska kolonizacja Ameryki Północnej rozpoczęła się już w połowie XVII wieku. Jako jeden z pierwszych, ziemie Nowego Świata w 728 roku ujrzał kapitan Vitus Bering, który dwadzieścia lat później wspólnie z Aleksiejem Czirikowem dotarł aż w rejony Ziemi Księcia Walii.

W 1784 roku syberyjscy handlarze skórami – Grigorij Szelichow i Iwan Golikow – założyli na wyspie Kodiak pierwszą rosyjską kolonię. W 1799 r. car Paweł I Romanow powołał Kompanię Rosyjsko-Amerykańską, zajmującą się głównie myślistwem. Kilka lat później jej stolicą stała się osada Nowoarchangielsk (później Sitka) na Wyspie Baranowa.

Aktualna mapa, fot. US Census, Ruhrfisch

Aktualna mapa, fot. US Census, Ruhrfisch

W 1821 roku tereny Kompanii zostały oficjalnie uznane za terytorium państwa rosyjskiego.

Stany Zjednoczone wcześnie zaczęły interesować się kupnem Alaski. Pierwsze oferty złożono w 1860 roku, jednak negocjacje przerwał wybuch wojny secesyjnej. Rozmowy zostały z inicjatywy Williama H. Sewarda, sekretarza stanu w gabinecie prezydenta Andrewa Johsona. Seward był wielkim entuzjastą ekspansywności Stanów – swego czasu zakładał nawet przyłączenie do USA… Kanady.

Rosjanie z kolei nie mieli żadnych motywacji do zachowania kolonii, która nie przynosiła już wielkich zysków. Istniała również obawa zajęcia terenów przez Wielką Brytanię.

W imieniu Stanów Zjednoczonych negocjacje prowadził wspomniany William Seward, a w imieniu Rosji – baron Edward de Stoeckl. Traktat został podpisany w nocy z 29 na 30 marca 1867 r. w Waszyngtonie.Cena Alaski wyniosła 7,2 miliona dolarów. Krytycy (głównie ze wschodniego wybrzeża) którzy uważali zakup za pozbawiony sensu określili nabytek mianem „ogrodu niedźwiedzi polarnych prezydenta Andrew Johnsona”. W tamtym czasie uważano Alaskę za teren o nikłej wartości – jeszcze nie znano jej bogactwa naturalnego w postaci pokładów ropy naftowej oraz złota.

Izba Reprezentantów USA początkowo nie chciała ratyfikować traktatu, co opóźniło transakcję o rok. Ostatecznie jednak zatwierdzono umowę 14 lipca 1868 r. stosunkiem głosów 113 do 48.

Czek na ponad 7 milionów dolarów finalizujący transakcję

Czek na ponad 7 milionów dolarów finalizujący transakcję

Oficjalne przekazanie Alaski Stanom Zjednoczonym odbyło się jednak na długo przed ratyfikacją traktatu przez Kongres, 18 października 1867 roku w Sitce. Okręty obu krajów oddały honorowe salwy, opuszczono flagę rosyjską i wzniesiono amerykańską. Co ciekawe, dla mieszkańców odczuwalna była zmiana daty – zastąpiono bowiem kalendarz juliański używany przez Rosjan na gregoriański, obowiązujący w USA. Modyfikacja daty odbyła się po piątku 6 października 1867 r. Następnego dnia był więc znowu piątek – 18 października 1867 roku. Z kalendarza zniknęło w sumie 12 dni.

Gorączka złota, fot. Hegg, Eric A., 1867-1948

Gorączka złota, fot. Hegg, Eric A., 1867-1948

Początkowo Stany Zjednoczone nie przywiązywały do Alaski dużego znaczenia. Dopiero w 1884 roku utworzono władze cywilne. Los szybko się odmienił: trzynaście lat później odkryto w Klondike złoża złota, co przyczyniło się do wzrostu gospodarczego Alaski. Pod jej terytorium znajdują się także jedne z największych złóż ropy naftowej na świecie, do dzisiaj eksploatuje się tam również gaz ziemny, platynę, rudy miedzi, cyny niklu oraz uranu.

Warto także wspomnieć, że przez dziesięciolecia rosyjska opinia publiczna nie wiedziała co stało się z pieniędzmi zarobionymi na sprzedaży Alaski. Część z nich niewątpliwie posłużyła jako łapówki mające przekonać amerykańskich kongresmenów do ratyfikacji traktatu. Dopiero w 2006 r. w Rosyjskim Państwowym Archiwum Historycznym odnaleziono starą notatkę z której wynikało, że za jedenaście milionów rubli zakupiono materiały do budowy kolei żelaznych.

W 1959 r. Alaska stała się samodzielnym stanem.

Jeśli podoba Ci się ten artykuł i chcesz odwiedzać nas częściej, udostępnij go na Facebooku, skomentuj oraz polub nasz portal, by otrzymywać więcej treści, które mogą Cię zainteresować: