Ciekawostki,Na luzie 27 grudnia 2013, 18:17

Baseball. Od bazy do bazy

Bezdyskusyjny jest wpływ baseballu na kulturę masową na całym świecie. Sport ten upowszechnił chociażby czapki używane przez zawodników – baseballówki – które niemal całkowicie wyparły inne rodzaje nakrycia głowy. Na czym polega gra, która uchodzi za narodowy sport Amerykanów?

fot. Schyler/Wikimedia

fot. Schyler/Wikimedia

Jednym z najpopularniejszych sportów w Ameryce Północnej jest baseball – rozgrywana przez dwie drużyny gra zespołowa polegająca na odbijaniu piłki i obieganiu kolejnych baz rozmieszczonych na boisku. Uznawany jest na narodową grę amerykańską.[1]

Od ponad wieku kwestia pochodzenia baseballu stanowi przedmiot dyskusji, choć jego genezę najczęściej wiąże się z krykietem – angielskim sportem drużynowym, który wyewoluował do współczesnego kształtu baseballu, być może pod wpływem także innych sportów – pewne podobieństwa dostrzec można na przykład we francuskich grach, takich jak thèque, la balle au bâton czy la balle empoisonnée.

Początkowo używano różnych nazw, takich jak na przykład „stool ball”, „Fletch-catch”, „Round Ball”, „Goal Ball” czy wreszcie „Base Ball” skracane niekiedy do „Base”. Najwcześniejsze odniesienie do baseballu znajdziemy w brytyjskiej publikacji z 1744 roku, „A Little Pocket-Book” pióra Johna Newbery’ego, zawierającej wierszowany opis „base-ballu”.

fot. SecondPrint Productions/Flickr/Wikimedia

fot. SecondPrint Productions/Flickr/Wikimedia

Rodzącą się grę, jeszcze bez spisanych zasad, wzięli ze sobą do Ameryki Północnej angielscy oraz irlandzcy imigranci. Co ciekawe, pierwsza amerykańska wzmianka na temat baseballu zaistniała w uchwale miasta Puttsfield w Massachusetts, przepis… zabraniał rozgrywania meczów w pobliżu nowego, miejskiego domu spotkań.

Jeden z najbardziej znanych mitów przypisuje wynalezienie baseballu amerykańskiemu oficerowi z czasów wojen amerykańsko-meksykańskiej oraz secesyjnej, generałowi Abnerowi Doubleday’owi. Brak jednak przekonujących dowodów uwiarygadniających legendę, według której Doubleday wynalazł ów sport w 1839 roku.

Faktem jest natomiast, że zasady baseballu jako pierwszy spisał w 1845 roku Alexander Cartwright nazywany „ojcem baseballu”, który 23 września 1845 roku założył pierwszy w historii klub baseballowy, New York Knickerbockers. Od tamtego czasu regulamin oczywiście przeszedł ewolucję, jednak ogólny zarys pozostał taki sam.

fot. Jared Vincent/Flickr/Wikimedia

fot. Jared Vincent/Flickr/Wikimedia

Pierwsza odnotowana gra w baseball między dwoma różnymi zespołami rozstała rozegrana 19 czerwca 1846 roku na Elysian Fields w Hoboken. Starli się ze sobą Knickerbockers oraz New York Nine, znani również jako New York Baseball Club. New York Nine wygrał z drużyną Cartwrighta 23 do 1. Wydarzenie zostało później upamiętnione tablicą postawioną w miejscu rozegrania pierwszego meczu.[2]

Baseball stawał się w Ameryce Północnej coraz popularniejszy. Już w latach 50-tych XIX wieku został okrzyknięty „grą narodową”. W 1847 roku utworzono National League of Professional Base Ball Clubs, dziesięć lat później powstało National Association of Base Ball Players (NABBP) będące pierwszą organizacją zarządzającą amerykańskim baseballem, zrzeszającą wówczas szesnaście nowojorskich klubów sportowych. Znaczenie sportu nieprzerwanie rosło, tak też na początku XX wieku zaczęto budować pojemne stadiony oraz przyszkolne boiska. Baseball ugruntował swoją pozycję po II wojnie światowej – najlepsi gracze mogli liczyć na sławę oraz duże pieniądze, a gra istotnie stała się narodowym sportem.

Wspomnieć należy także o niechlubnej części historii amerykańskiego baseballu. Segregacja rasowa udzieliła się także w sporcie, przez co udział kolorowych graczy w ligach był często utrudniany lub w ogóle niemożliwy, toteż naturalnym skutkiem było powstanie tzw. „Negro Leagues” skupiających afroamerykanów oraz w mniejszym stopniu także latynosów. Do głównych zaliczyć można między innymi Negro National League, Eastern Colored League, American Negro League, East-West League, Negro Souther League czy Negro American League. W połowie XX wieku rozpoczął się jednak proces integracji i tak, w latach sześćdziesiątych, nastał zmierzch „Negro leagues”, a czarni zawodnicy mogli grać już w zwykłych ligach.

fot. The Library of Congress

fot. The Library of Congress

Baseball kilkakrotnie uwzględniono w programie Igrzysk Olimpijskich. Podczas Olimpiady w Barcelonie w 1992 roku został uwzględniony w programie zawodów. Kubańczycy otrzymywali mistrzostwo trzykrotnie, kolejno w 1992, 1996 i 2004 roku, Amerykanie zostali mistrzami w 2000 roku, a Koreańczycy w 2008 r. W 2005 r. Międzynarodowy Komitet Olimpijski podjął decyzję o wykreśleniu baseballu i softballu z oficjalnego programu igrzysk. Postanowienie było argumentowane niską oglądalnością konkurencji oraz kosztami związanymi z przygotowaniem infrastruktury.

Obecnie najważniejszą amerykańską ligą baseballu jest Major League Baseball składająca się z National League i American League w których uczestniczy kilkdziesiąt drużyn, w tym m.in. Los Angeles Dodgers, Arizona Diamondbacks, Colorado Rockies, Chicago Cubs, Milwaukee Brewers, Miami Marlins, New York Mets, Texas Rangers, Kansas City Royals, Minnesota Twins, Boston Red Sox, New York Yankees czy Tampa Bay Rays. Rozgrywki odbywają się od kwietnia do września. Mecze finałowe ligi Major League Baseball określane są mianem World Series, odbywają się nieprzerwanie od 1903 roku. Pierwszym zwycięzcą była drużyna Boston Americans, najczęstszym – New York Yankees, daleko za nimi St. Louis Cardinals i Oakland Athletics.[3]

Poza główną ligą, w USA istnieje także Minor League Baseball oraz ligi młodzieżowe (np. Little League, American Legion Baseball), szkolne (National Federation of State High School Associations) czy liga uniwersytecka (w ramach National Collegiate Athletic Assocation).

fot. Mori Chan/Flickr

fot. Mori Chan/Flickr

Gra rozgrywana jest na wycinku koła o kącie rozwarcia 90 stopni, zwanym „baseball diamond„, podzielonym na dwa obszary. W wewnętrznym polu wykonanym zwykle z utwardzanego piasku znajduje się kwadrat o boku długości 27,43 metra (30 jardów) na którego rogach rozmieszczone są bazy. Baza znajdująca się w wierzchołku całego baseball diamond jest określana mianem bazy domowej – po jej prawej stronie znajduje się pierwsza baza, po lewej stronie trzecia baza, a na przeciwległym kącie kwadratu druga baza. Baza domowa jest równocześnie czwartą bazą. Bazy wyznaczone są poprzez poduszki o długości jednej stopy. Rzucane przez pitchera piłki łapie zawodnik drużyny fielding team, łapacz, którego stanowisko znajduje się za bazą domową. Z kolei stanowisko pitchera znajduje się w środku kwadratu.[4],[5]

Baseball rozgrywają dwie drużyny, które na przemian atakują (team at bat) i bronią się (fielding team). Wygrywa ta, która po dziewięciu rundach („inning”) uzbiera większą liczbę punktów (w Polsce zwanych również „obiegami”). Zawodnik drużyny atakującej odbija kijem (będącym w rzeczywistości pałką) piłkę rzuconą przez miotacza. Następnie porzuca kij i biegnie do kolejnych baz celem ich zaliczenia – musi się jednak zatrzymać, gdy łapacz z przeciwnej drużyny złapie piłkę. Punkt uzyskuje się po zaliczeniu wszystkich czterech baz. Oczywiście, tak jak w innych sportach, grę nadzorują sędziowie, a drużyny mają swoich trenerów.

Mecze nie są ograniczone czasowo – składają się ze zmian (innings), które z kolei składają się z dwóch półinningów. Rozgrywka składa się najczęściej z dziewięciu inningów, zwykle trwa ponad 100 minut. Najdłuższym w historii meczem była rozgrywka z 1920 roku między Brooklyn Robins a Boston Braves, która zakończyła się remisem po 26 inningach.[6]

Charakterystycznym dla gry i niezbędnym w rozgrywce jest drewniany lub metalowy, dwuręczny, stożkowy z zaokrąglonym końcem kij baseballowy. Kij używany jest przez zawodnika zwanego pałkarzem, podobnie jak rękawiczki do odbijania uniemożliwiające ślizganie się pałki w rękach gracza. Duża rękawica baseballowa ułatwia wygodne łapanie nadlatującej piłki, która z kolei wykonana jest z kauczuku owiniętego sznurkiem oraz pokryta skórą lub tworzywem. Rękawice noszone są na dłoni, która nie jest wykorzystywana do rzutu, dzięki czemu zawodnik może natychmiast ją odrzucić. Pałkarz posiada także hełm ochraniający głowę przed uderzeniem piłki. Catcher natomiast posiada maskę, nagolenniki i napierśnik.[7] Wszyscy zawodnicy używają butów zaopatrzonych w kolce.

Bezdyskusyjny jest wpływ baseballu na kulturę masową na całym świecie. Sport ten upowszechnił chociażby czapki używane przez zawodników – baseballówki – które niemal całkowicie wyparły inne rodzaje nakrycia głowy. Gra inspirowała wiele dzieł, jak chociażby wiersz Ernesta Thayer’a z 1888 roku pt. „Casey at the Bat”.

Obojętna nie pozostała także kinematografia, z niezliczonej liczby tytułów wymienić należy „Field of Dreams” z 1989 roku, „The Natural” z 1984 r. czy zdobywcę Oscara – „The Pride of the Yankees” z 1942 r. Kolekcjonerzy z kolei mogą się zadowolić kartami baseballowymi zawierającymi fotografie zawodników.

fot. Tage Olsin/Wikimedia

fot. Tage Olsin/Wikimedia

Bibliografia

  • Baseball-Reference Playoff and World Series Index, <http://www.baseball-reference.com/postseason/>, [dostęp 20 września 2013 r.]

 Przypisy

Jeśli podoba Ci się ten artykuł i chcesz odwiedzać nas częściej, udostępnij go na Facebooku, skomentuj oraz polub nasz portal, by otrzymywać więcej treści, które mogą Cię zainteresować: